Hoe gevaarlijk is de scootmobiel?

19.10.2018 | Algemeen nieuws | 3152 keer bekeken
Hoe gevaarlijk is de scootmobiel?

We hebben allemaal met afschuw het nieuws vernomen over het fatale ongeluk met de elektrische bakfiets Stint in Oss, dat aan vier kinderen het leven kostte. Verschillende opmerkzame scootmobiel gebruikers stuurden Peter Coppes, de onafhankelijk technisch onderzoeker die het technische systeem van de Stint naar aanleiding van het ongeluk onder de loep neemt, e-mails. Zij maken zich zorgen omdat het systeem van de Stint ook in verschillende typen scootmobiel gebruikt wordt. Het consumentenprogramma Kassa (BNN Vara) dook in de cijfers en bestempelde de scootmobiel zelfs als ‘het gevaarlijkste vervoermiddel’ op de Nederlandse wegen. Hoe gevaarlijk is de scootmobiel?

Verdubbeling percentage dodelijke ongevallen met scootmobiel

Naar aanleiding van een analyse van de cijfers, concludeerde Kassa dat het aantal mensen dat een dodelijk ongeluk krijgt met de scootmobiel in vergelijking met andere vervoermiddelen verontrustend groot is. "Per 100.000 gebruikers vallen er 15 tot 22 keer meer doden dan met de fiets en 4,5 tot 7 keer zoveel doden als met de auto”. Het aantal mensen dat dodelijk verongelukte met de scootmobiel is bovendien in zes jaar tijd verdubbeld. In 2010 vielen 19 doden, in 2016 waren dat er 38. Ook het aantal mensen dat op de spoedeisende hulp terechtkwam, steeg fors: van 1.000 in 2010 naar 1.600 in 2016.

Rijvaardigheid scootmobilist

De grote vraag is natuurlijk hoe dit komt. Vaak wordt met de vinger naar de bestuurder gewezen. Scootmobilisten zijn meestal mensen die door een (hogere) leeftijd of beperking kwetsbaarder zijn. Het rijden met een scoot vergt ook enige training en ervaring. Het besturen van scootmobielen en de plaats op de weg is immers heel anders dan wat je gewend bent bij fietsen of autorijden. Ook zijn scootmobielen relatief instabiel: je valt makkelijk om wanneer je een stoep op- of afrijdt of als je door kuilen rijdt. De instabiliteit is vooral bij scoots met drie wielen goed te merken. Iedere nieuwe scootmobilist zou eigenlijk een rijvaardigheidstraining moeten volgen, maar dat gebeurt lang niet altijd. Dat merkte SupportBeurs.nl columnist Kees de Jager ook al in 2015 op. Volgens Veilig Verkeer Nederland (VVN) is het niet weten waar de gevaren zitten en hoe je precies met dit voertuig om moet gaan zeker een oorzaak voor veel ongevallen. Dat kwam ook naar voren uit onderzoek van VeiligheidNL uit 2012: 27 procent van de ongevallen werd veroorzaakt door stuurfouten van de bestuurder. Veilig Verkeer Nederland geeft ook het advies om, net zoals dat voor fietsers en automobilisten geldt, op de scootmobiel ‘MONO’ te rijden: ongestoord onderweg, zonder afleiding van smartphone.

‘Onlogisch’ gas-remsysteem

Maar er is meer aan de hand. Volgens Peter Coppes zit in veel scootmobielen dezelfde gas-remtechniek als in de Stint, afkomstig van dezelfde fabrikant en met dezelfde bedieningsproblemen. Aan Kassa zegt hij dat hij zich vooral zorgen maakt om de remtechniek. Net als bij de Stint, moet je bij veel types scootmobielen de rem loslaten om tot stilstand te komen. Dit noemt hij ‘intrinsiek onveilig’, omdat het tegenstrijdig is met de menselijke grijpreflex. Verkeerspsycholoog Gerard Tertoolen legt het tijdens de uitzending als volgt uit: "Onze hersenen sturen ons gedrag aan op twee manieren, twee systemen. Het eerste systeem is een zeer reflexmatig, instinctief systeem dat zeer snel werkt. Het tweede systeem is het langzamer functionerende rationele systeem, waarbij je kunt nadenken over je acties. Stel je legt je hand op een hete kookplaat. Je hand heb je al teruggetrokken nog voor je goed en wel wist wat er aan de hand was. Dat is de actie van systeem 1. Als je eerst zou moeten nadenken (systeem 2), dan zou je reactie veel te laat geweest zijn. Zo is het met remmen precies hetzelfde. Als we in beweging zijn en er gebeurt iets wat ons doet schrikken of wat paniek veroorzaakt, dan is onze reflex vastgrijpen, want we willen houvast hebben. Mijn conclusie is dat zo’n remsysteem moet aansluiten bij die reflex en niet het tegenovergestelde van ons vraagt, want dat is ontzettend onlogisch. Tegen de tijd dat we hebben nagedacht ‘o ja, nu moet ik loslaten’ heeft systeem 1 al lang ingegrepen, heb je de gas-rem al dichtgeknepen en schiet je vooruit”. Je hoort het wel vaker, mensen die in plaats van te remmen gas geven en daardoor ongewild ineens een drukke straat oversteken of in het water belanden…

Coppes wil verder nog de noodrem op scootmobielen onderzoeken. De noodrem gebruik je bij calamiteiten, bijvoorbeeld als je een spoorwegovergang nadert en je remmen niet goed functioneren. Er moet bekeken worden of de noodrem goed is afgeschermd tegen elektromagnetische stralen / golven (zoals op spoorwegovergangen voorkomen) en of de traditionele elektrotechniek van de noodrem wel goed in orde en passend is. De noodrem blokkeert de hele scootmobiel. Die blokkade is voor de veiligheid ingebouwd, maar in de praktijk blijk je vervolgens geen kant meer op te kunnen. Ook mensen die je komen helpen, krijgen de scootmobiel met geen macht ter wereld nog in beweging. Tenzij ze weten dat ze eerst aan een hendel moeten draaien. Tot slot bekeek Coppes ook nog de gashendel van de Stint, die ook op een aantal scootmobielen zit, en hij kwam tot de conclusie dat als er één draadbreuk optreedt, de regelaar op hol slaat en de scootmobiel in één keer naar de maximumsnelheid schiet (en dat kan 15 à 17 km/u of zelfs meer zijn). Met alle gevolgen van dien natuurlijk.

Verder onderzoek

Tot nog toe is er weinig onderzoek verricht naar de reden voor het grote aantal ongevallen met scootmobielen. Op verzoek van Kassa zal Peter Coppes nu een technisch onderzoek uitvoeren naar de technische veiligheid van alle scootmobielen in Nederland. Scootmobilisten konden meewerken aan dit onderzoek door een enquête in te vullen op de website van Kassa. Uiterlijk voor het eind van het jaar worden de resultaten van het onderzoek verwacht.

Ook het kabinet laat de veiligheid van de scootmobiel onderzoeken. Daartoe heeft staatssecretaris Van Veldhoven opdracht gegeven aan de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid, naar aanleiding van Kamervragen. In het onderzoek zal ook de rijvaardigheid meegenomen worden. 50Plus-Kamerlid Van Brenk wil bijvoorbeeld dat meer mensen een cursus krijgen.

Aanmelden nieuwsbrief

Op de hoogte blijven van het laatste nieuws, producten en aanbiedingen? Schrijf je in voor de nieuwsbrief

Deel dit artikel

Reacties (14)

Reageren
  • 20.11.2018 - 10:07 uur | Support Beurs.nl

    Onderstaande reactie, met verzoek deze te plaatsen, ontvingen wij van dhr./mw. S. Ter:

    Beter is het dat bedrijven niet te laag inschrijven om gemeentelijke klandizie te werven. Monteurs willen zaken wel beteren maar zijn gebonden om zo de kas van hun bedrijf te sparen en dus ook hun eigen baan. De overschotten van de WMO ( die zijn er want er was- en is gigantisch op de WMOgebruikers bezuinigd wat zij echt wel merken en voelen) bevatten een stevig deel wat weggehaald is bij de servicepunten voor hulpmiddelen. Die crux veranderen zou al veel verbetering maar óók veiligheid brengen voor scootmobielgebruikers.

  • 04.11.2018 - 12:11 uur | Wim van Son

    was dit maar in alle gemeentes zo maar ze bezuinigen op de verkeerde posten namelijk de wmo

  • Anna Prins
    04.11.2018 - 09:58 uur | Anna Prins

    Ik lever scootmobielen die mensen via de gemeente krijgen. Daarbij geef ik altijd een instructies. Als ik signaleer dat iemand niet rijvaardigheid is, dat ik rijlessen aan bij een ergotherapeut. Er zit gewoon 10 uur in het basispakket van de zorgverzekering. Als dat niet genoeg is, moet diegene geen scootmobiel rijden.

  • 02.11.2018 - 23:04 uur | Wim van Son

    omdat het een goede zaak is omdat er totaal geen les gegeven wordt dus langer dan even uitleg hoe hij werkt en een rondje op het parkeer terein

  • 02.11.2018 - 20:09 uur | Wim van Son

    ja dat klopt was ik vergeten en zeker doen als er een trap naar beneden is anders klal zo naar beneden

  • 02.11.2018 - 20:04 uur | Michael van Asten

    Uit ervaringen opgedaan tijdens mijn adviespraktijk, heb ik gemerkt, dat er ook ongelukken met fatale afloop kunnen gebeuren in huis.
    Zulks door de situering van liften en trappen in appartementsgebouwen.
    Mijn advies is om een lift achteruit in te rijden, zodat bij het verlaten van de lift zicht is op de situatie.

    Michael van Asten, bouwkundig adviseur, Nieuwegein

  • 02.11.2018 - 20:04 uur | Wim van Son

    ja heel gevaarlijk kijk maar naar de achterverlichting deze zit heel laag o maar 20 cm van de grond dat verwacht je niet en zie het niet ik heb er zelf eentje gehad en meteen ze aangepast ze zaten op 1m50 en kreeg gelijk goedkeuring van de auto's en ik wacht ook voor de bussen en vrachtwagens ik blijf er achter

  • nicoline bruckman
    02.11.2018 - 18:49 uur | nicoline bruckman

    Ik rij vanaf 2001 scootmobiel en ben 58 jaar.
    Ik heb zowel handbediening als voetbediening.
    Bij de handbediening moet ik een handel met mijn duim naar voren duwen,als ik deze los sta ik meteen stil.
    Het zelfde geldt voor de voetbediening.
    Ik heb met medeschootmobielers gesproken en de meeste vinden het wat ver gezocht,gevaarlijker vindt men dat je de scoot niet hoort aan komen.
    Als er modellen zij die het zelfde als de stints remmen lijkt het handiger om die modellen te vervangen.

  • 02.11.2018 - 17:21 uur | Paula Kwaaitaal

    Ik vind het zelf heel logisch om het gas los te laten als je moet remmen. Het gaat dan ook altijd goed bij mij. (Behalve de keer dat het vergeten werd om de scootmobiel linkshandig in te stellen, toen heb ik de moeilijke punten zoals stoplichten, zoveel mogelijk vermeden.)
    Wat ik wel vreemd vind is dat er mensen met een halfzijdige verlamming op een scootmobiel rijden. Zij kunnen geen knipperlichten, alarmlichten en dergelijke gebruiken omdat ze die niet kunnen aanzetten. Dat scheelt toch wel veel in de veiligheid.

  • Ron Muileman
    01.11.2018 - 22:16 uur | Ron Muileman

    Het ligt er helemaal aan wie er een scootmobiel besturen, het merendeel zijn oudere die eigenlijk een goede cursus zouden moeten krijgen, ik ben in 2008 door zinloos geweld in een rolstoel en scootmobiel komen te zitten en me eigen daar mee moet verplaatsen, nu is mijn leeftijd 60 maar mijn achtergrond is dat ik beroeps chauffeur bent geweest en mijn plek op de openbare weg goed weet maar de mede weg gebruikers mogen er ook wel rekening mee houden met de scootmobiel rijders, en ik toch wel mag zeggen dat ik heel graag de oudere personen mijn ervaring met de scootmobiel zou willen delen

  • Peter van de Rovaart
    01.11.2018 - 20:51 uur | Peter van de Rovaart

    Bij ScootmobielClub Veenendaal kunnen leden(gratis) en niet-leden tegen een kleine vergoeding les krijgen in Voertuigbeheersing en Rijvaardigheid.
    Bij het merendeel van de scootmobielen is inderdaad knijpen om gas te geven.
    In het begin en in wandelgebied adviseer ik de bestuurder om de handel aan het eind vast te houden, zodat je bij een noodstop je vingers er af laat glijden.
    Overigens heb ik weleens gelezen dat de knijphandel ook de functie van "dodemansknop" heeft, bij onwelwording laat je los en stopt de scootmobiel.

  • 01.11.2018 - 15:47 uur | Annick Reitsma

    Ik kreeg mijn eerste scootmobiel in 2008. Bij uitleveren werd me verteld waar de knoppen voor dienden en daar kon ik het mee doen. Drie weken later viel het WMO krantje op de mat, waarin stond dat alle scootmobielgebruikers een korte cursus zouden krijgen.Ik wacht nu nog op de oproep, al heb ik inmiddels geen scootmobiel meer. De eerste had een knijphendel en overens wel iets van een remhendel, al deed die niet veel, later kreeg ik wegens problemen met de handfunctie bij koude, een scootmobiel met voetbediening. Dat voelde gelijk een stuk veiliger, want geen last meer van de knijpreflex als er iets mis dreigde te gaan. Tegenwoordig verplaats ik met met een speedy e-light voor de handbewogen rolstoel. Deze heeft een draaibediening en normale handremmen. Als ik de draaibediening loslaat, rolt de speedy op de motor uit en remmen, ook noodstops, gaan prima met de combinatie schijf- en velgrem.

    Dat laatste zal voor een scootmobiel misschien geen optie zijn, maar er zijn er al op de markt die de mogelijkheid hebben voor een draaibediening, zoals op een scooter of motor en/of voetbeding en uiteraard lettend op een veilige bekabeling. Een deugdelijk noodknop of -rem op een logische plaats lijkt me ook geen overbodige luxe, maar dan wel zo dat de scootmobiel ook met een voor iedereen begrijpelijke handeling alsnog te verplaatsen is naar een veilige plek. En dan inderdaad die cursus nog. Ik was 32 en had geen cognitieve problemen oid, toen ik mijn eerste scootmobiel kreeg en had 'm snel onder de knie, maar dat geldt niet voor alle gebruikers.

  • Ronaldinho Hook
    01.11.2018 - 13:07 uur | Ronaldinho Hook

    In de jaren 80 kwamen de eerste scootmobielen vanuit Amerika naar Nederland.
    De Amigo en later de Fortress 2000 FS waren populair.
    Hierbij werd met een duimbediening op het voertuig "gasgegeven".
    In de jaren 90 werd hierop een veiligheidsrem op het stuur geplaatst(eis van de GMD). Hiermee kon je ondanks dat het remsysteem werkte middels loslaten van het gashendeltje toch extra remmen.
    Naderhand kwamen de dubbele bedieningen(duim/knijp) en werd de veiligheidsrem niet meer geplaatst. Het nadeel van duimbediening was dat dit belastend was voor je duim bij lange ritten. Knijpen was een meer ontspannen houding.
    Nu zijn er veel scootmobielen met alleen maar knijpgas en geen veiligheidsrem meer.
    Mogelijk kunnen we weer terug naar de duimbediening en een veiligheidsrem.
    Ik ben ook benieuwd hoe de leveranciers gaan reageren.

  • 01.11.2018 - 11:18 uur | AJH van Gelderen

    Geweldig. Heb dit altijd al een vreemd systeem gevonden. Misschien accepteren we te makkelijk de denkwijze van ontwerpers omdat we verwachten dat er over nagedacht zal zijn. Jammer dat het zolang heeft geduurd voor er wat aan gedaan werd.